Η νέα έκθεση που δημοσιεύουμε σήμερα φέρνει στο φως σοβαρές παραβιάσεις δικαιωμάτων στο Προαναχωρησιακό Κέντρο Κράτησης της Κω (ΠΡΟΚΕΚΑ) που συνεχίζονται και τείνουν να γίνουν ο κανόνας. Είναι η τέταρτη σε μια σειρά ετήσιων εκθέσεων που καταγράφουν και τεκμηριώνουν τις πρακτικές, τις συνθήκες διαβίωσης και τις νομικές εξελίξεις που αφορούν στην κράτηση μεταναστών-ριών και αιτούντων-ουσών άσυλο στην Κω.

Από την ίδρυση του τοπικού γραφείου στην Κω, η Equal Rights παρακολουθεί συστηματικά το ζήτημα της κράτησης μεταναστών-ριών, παρέχοντας νομική συνδρομή, κάνοντας επιτόπου επισκέψεις, πραγματοποιώντας συνεντεύξεις με κρατούμενους-ες και αναλαμβάνοντας νομικές ενέργειες ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων. Τα ευρήματα της πρόσφατης ετήσιας έκθεσης αποκαλύπτουν ότι πολλές από τις παραβιάσεις που έχουν επισημανθεί τα τελευταία χρόνια εξακολουθούν να υφίστανται, ενώ την ίδια στιγμή οι πρόσφατες νομοθετικές αλλαγές προδιαγράφουν τον κίνδυνο γενίκευσης της κράτησης και αποδυνάμωσης των διαδικαστικών εγγυήσεων.

Η έκθεση επιβεβαιώνει τις σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τις συνθήκες κράτησης, την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, τη μεταχείριση από τις αστυνομικές αρχές, τις διαδικαστικές εγγυήσεις, την πρόσβαση στη δικαιοσύνη και την αυξανόμενη ποινικοποίηση των μετακινούμενων ατόμων μετά την εφαρμογή του νόμου 5226/2025.

Κεντρικά ευρήματα της έκθεσης είναι:

• Οι συνθήκες κράτησης στο ΠΡΟΚΕΚΑ της Κω παραμένουν εξαιρετικά ανεπαρκείς. Οι κρατούμενοι-ες αναφέρουν διαρροές αποχετεύσεων και εξάπλωση κατσαρίδων, χαλασμένες εγκαταστάσεις υγιεινής, έλλειψη ιδιωτικότητας, ανεπαρκή, ακατάλληλη σίτιση και εξευτελιστικές συνθήκες διαβίωσης.

• Η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και την ψυχολογική υποστήριξη εξακολουθεί να είναι σε μεγάλο βαθμό περιορισμένη. Οι πληροφορητές-ριές μας περιέγραψαν τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν στην πρόσβασή τους σε γιατρούς ή ειδικούς υγείας, μεγάλη διάρκεια αναμονής, έλλειψη φαρμάκων καθώς επίσης την σοβαρή επιδείνωση της σωματικής και ψυχικής τους υγείας κατά τη διάρκεια της κράτησης.

• Οι γυναίκες κρατούνται για παρατεταμένη περιόδο σε κοινούς με τους άντρες χώρους και με κοινα μπάνια και κοινόχρηστους, χωρίς επαρκή προστασία της ιδιωτικής τους ζωής ή άλλα μέτρα ασφαλείας. Οι κρατούμενες ανέφεραν παρενόχληση, φόβο και μια διαρκή αίσθηση ανασφάλειας.

• Οι κρατούμενοι-ες εξακολουθούν να μην ενημερώνονται επαρκώς για τους λόγους της κράτησής τους, τα δικαιώματά τους ή τα διαθέσιμα ένδικα μέσα. Πολλοί-ες ανέφεραν ότι υπέγραψαν έγγραφα τα οποία δεν κατανοούσαν και χωρίς τη βοήθεια διερμηνέα.

• Παρότι ο νόμος προβλέπει τη δωρεάν νομική συνδρομή για την προσφυγή κατά της κράτησης, στην πράξη η πρόσβαση σε αυτήν παραμένει σε μεγάλο βαθμό αδύνατη. Οι κρατούμενοι-ες τις περισσότερες φορές δεν λαμβάνουν ενημέρωση, ενώ γλωσσικά, γεωγραφικά και διαδικαστικά εμπόδια περιορίζουν σημαντικά τη δυνατότητά τους να προσφύγουν κατά της κράτησής τους ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου.

• Η έκθεση επισημαίνει τον αντίκτυπο που θα έχει ο Νόμος 5226/2025 στην κατεύθυνση της ποινικοποίησης της μετανάστευσης. Το νέο πλαίσιο επεκτείνει τις περιόδους κράτησης, εισάγει ποινικές κυρώσεις που σχετίζονται με την παράνομη διαμονή και επιτείνει τον κίνδυνο ασάφειας των ορίων μεταξύ διοικητικής κράτησης και ποινικής τιμωρίας. Η Equal Rights κατέγραψε συγκεκριμένες περιπτώσεις που απεικονίζουν τον τρόπο με τον οποίο ο νόμος μπορεί να υπονομεύσει την πρόσβαση στις διαδικασίες ασύλου και στις θεμελιώδεις εγγυήσεις.

Πέντε χρόνια αφότου η Equal Rights ξεκίνησε την καταγραφή των συνθηκών στο ΠΡΟΚΕΚΑ της Κω, τα ευρήματα της παρούσας έκθεσης επιβεβαιώνουν ότι πολλές από τις παραβιάσεις που εντοπίστηκαν το 2021 εξακολουθούν να υφίστανται και, από πολλές απόψεις, έχουν κανονικοποιηθεί. Η συνεχιζόμενη χρήση της κράτησης υπό συνθήκες που υπονομεύουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, σε συνδυασμό με τη χρόνια παρεμπόδιση της πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη, τη νομική συνδρομή και την αποτελεσματική δικαστική προστασία, εγείρει σοβαρές ανησυχίες όσον αφορά τη συμμόρφωση με τα θεμελιώδη δικαιώματα. Σε αυτή την περίοδο που το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και το νέο Κοινό Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασύλου τίθενται σε ισχύ και εφαρμόζονται ταυτόχρονα σε ολόκληρη την ΕΕ, τα ευρήματα από την Κω εγείρουν σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την επέκταση των πρακτικών κράτησης ελλείψει αποτελεσματικών εγγυήσεων, εποπτείας και πρόσβασης στη δικαιοσύνη.

«Νιώθω την ψυχή μου να σβήνει από όταν ήρθα εδώ, νιώθω ότι δεν θα μπορέσω να φύγω από αυτό το μέρος, έχασα την ελπίδα μου. Θυσιάστηκα για να διασχίσω τη θάλασσα και όμως κατέληξα εδώ» – αιτών άσυλο κρατούμενος στο ΠΡΟΚΕΚΑ της Κω το 2025.

Διαβάστε την πλήρη έκθεση εδώ (στα αγγλικά).

***

Επικοινωνία: info@equal-rights.org