Share

Ματιές από πρώην ασκούμενες-ους: Εμπειρίες, συναντήσεις και προοπτικές

Summary

Οι πρώην ασκούμενοι και ασκούμενές μας ανατρέχουν στον χρόνο που πέρασαν στην Equal Rights Beyond Borders και μοιράζονται τις εμπειρίες που απέκτησαν, όσα τις επηρέασαν και την πορεία που ακολούθησαν στη συνέχεια. Πώς βίωσες τον χρόνο σου στην Equal Rights Beyond Borders; Τι σε διαμόρφωσε και τι κρατάς από αυτή την εμπειρία; Διαβάστε τις προσωπικές τους μαρτυρίες!
Erbb Hintergrund 16x9
Erbb Hintergrund 16x9. Our Visual Policy

Nerea – Ασκούμενη νομικός στη Χίο και την Αθήνα

Ο καιρός που πέρασα στην Equal Rights Beyond Borders, στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης της ΒΙΑΛ και στο Athenas Women Center, με έχει διαμορφώσει βαθιά σε προσωπικό επίπεδο και εξακολουθεί να επηρεάζει την επαγγελματική μου οπτική μέχρι σήμερα, στην τωρινή μου θέση στην Ομοσπονδιακή Επίτροπο για την Ένταξη της Γερμανίας.

Έζησα από πρώτο χέρι τι σημαίνει όταν όλο και περισσότερες τυπικές διαδικασίες εμποδίζουν τους ανθρώπους να εξεταστούν ως προς τις ανάγκες προστασίας τους· όταν οι πολιτικές υποδοχής δεν αποσκοπούν στην υποδοχή, αλλά στην αποτροπή· όταν η πρόσβαση σε νομική συμβουλευτική και στη δικαιοσύνη δεν είναι αυτονόητη, αλλά κάτι για το οποίο πρέπει να αγωνίζεται κανείς καθημερινά· όταν παιδιά στην Ευρώπη παίζουν ανάμεσα σε σωρούς σκουπιδιών· όταν δημιουργούνται «ψευδείς» ιστορίες από φόβο και από την ανάγκη επιβίωσης· όταν οι γυναίκες και τα κουήρ άτομα δεν είναι πουθενά ασφαλή· και όταν οι άνθρωποι αναγκάζονται να επιβιώσουν αδιανόητες καταστάσεις, με τρόπους που είναι και αυτοί αδιανόητοι και ακατανόητοι.

Ιδιαίτερα στη σημερινή μου εργασία, όταν έρχομαι αντιμέτωπη με αφηγήσεις που έχουν νόημα μόνο γραμμένες σε ένα κομμάτι χαρτί και που αναφέρονται σε έναν φανταστικό κόσμο, έρχονται μπροστά στα μάτια μου τα πρόσωπα και οι ιστορίες από τη Χίο: τα παιδιά στον καταυλισμό που παίζουν ανάμεσα σε σωρούς σκουπιδιών· ασυνόδευτα ανήλικα που στεγάζονται σε κουτιά που ονομάζουν «Ασφαλείς Ζώνες»· ένα μικρό κορίτσι που έσπασε το γοφό της επανειλημμένα καθώς έπρεπε να περπατήσει σε ένα έδαφος γεμάτο σπασμένα γυαλιά και σχοινιά από τις σκηνές· έναν νεαρό άνδρα που κοιμάται κάθε βράδυ έξω στον δρόμο επειδή φοβάται ότι θα πέσει θύμα βίας μέσα στον καταυλισμό· έναν ηλικιωμένο άνδρα που βασανίστηκε με ηλεκτροσόκ στην περιοχή των γεννητικών οργάνων και από τον οποίο οι αρχές ασύλου ζητούν να γδυθεί· γυναίκες και παιδιά που δεν πηγαίνουν στην τουαλέτα τη νύχτα επειδή φοβούνται ότι θα βιαστούν· μια έγκυο γυναίκα με κύηση υψηλού κινδύνου, η οποία μεταφέρεται με ελικόπτερο από τον καταυλισμό με τις σκηνές την ίδια ημέρα που γεννά και επιστρέφεται εκεί αμέσως μετά τον τοκετό· τα πολλά μέλη οικογενειών που έχουν χωριστεί και τις αποτυχημένες υποθέσεις οικογενειακής επανένωσης· και την αναμονή.

Αναμονή για πόσιμο νερό, φαγητό, ιατρικές εξετάσεις, είδη προσωπικής υγιεινής, τη συνέντευξη ασύλου, τη διανομή ρούχων, το πλοίο για την ηπειρωτική Ελλάδα. Συχνά όλη η ημέρα αποτελείται από αναμονή σε ουρές και από την αναμονή στο νησί για μήνες, ακόμη και για χρόνια.

Ο καιρός που εργάστηκα στην Equal Rights Beyond Borders με βοήθησε να δώσω ζωή στο χαρτί του νομού και να γεμίσω τις νομικές διατάξεις με ανθρώπινες ιστορίες. Προσπαθώ, έστω και με τον δικό μου μικρό τρόπο, να σταθώ αντάξια αυτών των ιστοριών.

Anne – Ασκούμενη νομικός στην Αθήνα, Ιούλιος–Σεπτέμβριος 2024

Το καλοκαίρι του 2024 εργάστηκα ως ασκούμενη νομικός στο γραφείο της Equal Rights Beyond Borders στην Αθήνα, μόλις λίγες εβδομάδες μετά την έναρξη ισχύος του Συμφώνου της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.

Το Σύμφωνο της ΕΕ καθιέρωσε ως ευρωπαϊκό πρότυπο διάφορες πτυχές των διαδικασιών ασύλου που ήδη εφαρμόζονταν στην Ελλάδα εκείνη την περίοδο. Αυτό προκαλούσε βαθιά ανησυχία τότε και εξακολουθεί μέχρι σήμερα. Μέσα από την εργασία μου στην Ελλάδα μπόρεσα να δω πολύ καθαρά τι σημαίνει αυτό το νέο σύστημα για τους ανθρώπους που αναζητούν προστασία.

Τα άτομα που απευθύνονταν σε εμάς για υποστήριξη μιλούσαν συχνά για τις εμπειρίες τους στις Κλειστές Ελεγχόμενες Δομές (ΚΕΔ) στα ελληνικά νησιά. Οι εμπειρίες αυτές χαρακτηρίζονταν συχνά από εξευτελιστικές συνθήκες διαβίωσης και απάνθρωπη συμπεριφορά εκ μέρους των υπαλλήλων που εργάζονταν εκεί. Το γεγονός ότι ο εγκλεισμός αιτούντων άσυλο σε τέτοιου είδους κέντρα, που θυμίζουν περισσότερο χώρους κράτησης, πρόκειται πλέον να αποτελέσει τον κανόνα σε ολόκληρη την Ευρώπη, έρχεται σε αντίθεση με τις θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ και τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα.

Αυτό που μου έμεινε ήταν, αφενός, οι μαρτυρίες από τις ΚΕΔ και, αφετέρου, το ισχυρό δίκτυο αφοσιωμένων οργανώσεων, ομάδων πολιτών και κοινοτικών κέντρων που αγωνίζονταν ώστε οι άνθρωποι που αναζητούν προστασία να μπορούν να φτάσουν με ασφάλεια και να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους.

Αντλώ ακόμη και σήμερα μεγάλη δύναμη και κίνητρο από αυτή την εμπειρία, ώστε να μην αποδέχομαι παθητικά τις ανησυχητικές εξελίξεις που εκτυλίσσονται γύρω μας. Ειδικά επειδή το νέο Σύμφωνο της ΕΕ καθιστά σε ορισμένα σημεία ακόμη πιο περίπλοκη την εφαρμογή της νομοθεσίας για το άσυλο και εισάγει σοβαρούς περιορισμούς στο δικαίωμα στο άσυλο, ο αγώνας για πρόσβαση όλων στη δικαιοσύνη αξίζει περισσότερο από ποτέ.

Όπως το λέει και η Equal Rights: Τώρα περισσότερο από ποτέ!

Ann Katrin – Ασκούμενη νομικός στην Αθήνα, 2022

Για μένα, ο χρόνος που εργάστηκα στην Equal Rights καθορίστηκε πάνω απ' όλα από τους ανθρώπους και τις πολλές πολύτιμες συναντήσεις. Την πρώτη κιόλας εβδομάδα μου ως εθελόντρια στην Αθήνα πραγματοποιήθηκε η ετήσια συνάντηση της ομάδας. Έτσι είχα την ξεχωριστή ευκαιρία να γνωρίσω συναδέλφους-ισσες και από τα τέσσερα γραφεία. Με υποδέχτηκαν με μεγάλη ζεστασιά και σύντομα συνειδητοποίησα ότι η Equal Rights είναι μια κοινότητα σκεπτόμενων και αφοσιωμένων ανθρώπων, που διαθέτουν ισχυρά κίνητρα και εργάζονται για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ανθρώπων που αναζητούν προστασία.

Πριν από την περίοδο εργασίας μου στην Αθήνα, είχα ήδη προσφέρει εθελοντικά νομική συμβουλευτική σε αιτούντες-σες άσυλο στη Γερμανία. Ωστόσο, στην Ελλάδα συνειδητοποίησα με έναν διαφορετικό τρόπο την πολιτική και νομική πίεση που αντιμετωπίζουν τόσο οι άνθρωποι που αναζητούν προστασία όσο και οι οργανώσεις που τους υποστηρίζουν. Το 2022, το νομικό πλαίσιο για τις ΜΚΟ στην Ελλάδα έγινε ακόμη πιο περιοριστικό, μέσω της αυστηροποίησης των κανόνων του μητρώου ΜΚΟ και της αυξανόμενης ποινικοποίησης των εργαζομένων στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας και των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Με εντυπωσίασε το γεγονός ότι οι συνάδελφοί μου δεν άφησαν αυτές τις εξελίξεις να τους αποθαρρύνουν, αλλά ανέπτυξαν από κοινού στρατηγικές ώστε να συνεχίσουν το έργο τους με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, ακόμη και υπό δύσκολες συνθήκες.

Αυτό που με έπεισε ιδιαίτερα ήταν ο συνδυασμός της εξατομικευμένης νομικής συμβουλευτικής με τη συνηγορία σε δομικό επίπεδο. Μπόρεσα να υποστηρίξω εντολείς σε διαδικασίες οικογενειακής επανένωσης, να συμμετάσχω σε συναντήσεις νομικής συμβουλευτικής και να πραγματοποιήσω έρευνα σχετικά με πληροφορίες για τις χώρες καταγωγής. Παράλληλα, απέκτησα εικόνα για τις στρατηγικές διαδικασίες επίλυσης ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, οι οποίες μπορούν να επιφέρουν αλλαγές που ξεπερνούν την εκάστοτε ατομική υπόθεση. Οι εμπειρίες μου από την εργασία ακριβώς στα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης αξιοποιήθηκαν επίσης σε εκθέσεις και τη νομική και πολιτική συνηγορία.

Το γεγονός ότι αυτές οι διαφορετικές πτυχές συνδυάζονται – η ατομική υποστήριξη, η στρατηγική δικαστική επίλυση, η επιστημονική τεκμηρίωση και η πολιτική δέσμευση – το βίωσα ως ένα από τα ιδιαίτερα δυνατά σημεία της Equal Rights.

Ο χρόνος μου στην Equal Rights ενίσχυσε την απόφασή μου να δραστηριοποιηθώ μακροπρόθεσμα στο σημείο τομής μεταξύ του μεταναστευτικού δικαίου και της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ταυτόχρονα, μου κατέστησε απολύτως σαφές πόσο μεγάλο μπορεί να είναι το χάσμα ανάμεσα στις νομικές εγγυήσεις και την πραγματική εφαρμογή τους. Τα δικαιώματα έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο μόνο όταν οι άνθρωποι έχουν πρόσβαση σε νομική συμβουλευτική και στα δικαστήρια και όταν οι παραβιάσεις των δικαιωμάτων τους καταγράφονται συστηματικά και δημοσιοποιούνται.

Οι εμπειρίες μου στην Ελλάδα μου αφήνονουν όχι μόνο το κίνητρο αλλά και την απογοήτευση για την πολιτική αδράνεια απέναντι στις συστηματικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης. Μετά την επιστροφή μου, απηύθυνα μια εκτενή επιστολή σε μέλη της Γερμανικής Ομοσπονδιακής Βουλής, στην οποία περιέγραψα τα διαρθρωτικά προβλήματα που είχα παρατηρήσει και ζήτησα να αναληφθεί πολιτική δράση. Το γεγονός ότι δεν έλαβα σχεδόν καμία απάντηση ήταν απογοητευτικό, αλλά δεν επιρέασε το πάθος μου να συνεχίσω να αγωνίζομαι.

Ο καιρός μου στην Αθήνα επηρέασε επίσης τη μετέπειτα επαγγελματική μου πορεία. Αμέσως μετά εμβάθυνα τις γνώσεις μου μέσω ενός μεταπτυχιακού προγράμματος (LL.M.) στη διεθνή προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και, αντλώντας έμπνευση από τις συναδέλφους και τους συναδέλφους μου στην Equal Rights, ασχολήθηκα στη διπλωματική μου εργασία με τις αξιώσεις αποκατάστασης των θυμάτων παράνομων επαναπροωθήσεων (pushbacks). Έπειτα συνέχισα να εργάζομαι στη συμβουλευτική για τις διαδικασίες ασύλου και στο μεταναστευτικό δίκαιο.

Αυτό που μου έχει μείνει πάνω απ' όλα είναι η πεποίθηση ότι η εξατομικευμένη νομική υποστήριξη και η δομικές αλλαγές πρέπει να συνδυάζονται, καθώς και η ανάμνηση μιας ομάδας που εργάζεται ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση με μεγάλη επιμονή και ανθρωπιά.

Share