Η Μαριάμ* κατάφερε να διαφύγει από το Μαρόκο, όπου επέζησε από εμπορία ανθρώπων και απόπειρα εξαναγκαστικού γάμου. Εισήλθε στην Ελλάδα αναζητώντας προστασία· αντ’ αυτής, έπεσε θύμα του νέου ποινικού νόμου για την παράνομη είσοδο και ήρθε αντιμέτωπη με ποινική δίωξη, διοικητική κράτηση, φυλάκιση και εξευτελισμό.
Ο νέος νόμος του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου (ΥΜΑ) εισήχθη και ψηφίστηκε στο Ελληνικό Κοινοβούλιο τον Σεπτέμβριο του 2025. Ο νόμος 5226/2025 ποινικοποίησε για πρώτη φορά την παράνομη διαμονή και αυστηροποίησε τις ποινές για την παράνομη είσοδο και έξοδο από τη χώρα για πρόσωπα σε μετακίνηση. Σύμφωνα με το νέο νομικό πλαίσιο, σε περίπτωση καταδίκης, επαπειλείται ποινή τουλάχιστον δύο ετών — ποινή την οποία ένας καταδικασθείς δύναται να αναστείλει μόνο με δήλωσή του πως είναι πρόθυμος να εγκαταλείψει την Ελλάδα οικειοθελώς.
Κατά την είσοδό της στη χώρα τον Σεπτέμβριο του 2025, η Μαριάμ συνελήφθη από τις ελληνικές αρχές και οδηγήθηκε στο ακροατήριο με τη διαδικασία του αυτοφώρου, όπου δικάστηκε και καταδικάστηκε για παράνομη είσοδο στη χώρα και χρήση πλαστών εγγράφων για τον σκοπό της εισόδου αυτής. Λόγω των συστημικών ελλείψεων της παρασχεθείσας από το κράτος νομικής βοήθειας και της αβεβαιότητας που προκάλεσε ο νέος νόμος στις εθνικές αρχές, η Μαριάμ δήλωσε ενώπιον του Ποινικού Δικαστηρίου ότι θα εγκαταλείψει τη χώρα οικειοθελώς, ελπίζοντας να ανασταλεί η ποινή της.
Μετά τη δίκη της, δεν ενημερώθηκε ποτέ για το δικαίωμά της να ασκήσει έφεση κατά της καταδικαστικής απόφασης και τέθηκε αμέσως σε διοικητική κράτηση με σκοπό την επιστροφή της στο Μαρόκο. Τοποθετήθηκε στο Προαναχωρησιακό Κέντρο Κράτησης της Κω (ΠΡΟΚΕΚΑ), όπου εκτέθηκε σε απάνθρωπες και εξευτελιστικές συνθήκες. Χαρακτηριστικά, κρατήθηκε παράνομα μαζί με άνδρες, παρά την προφανή ευαλωτότητα και το ιστορικό της.
Εκεί, συναντήθηκε για πρώτη φορά με δικηγόρους της Equal Rights Beyond Borders, οι οποίες παρενέβησαν για την καταγραφή του αιτήματος ασύλου της παρά τα εμπόδια που έθεσαν οι αστυνομικές αρχές, και άσκησαν έφεση κατά της καταδικαστικής απόφασης. Μετά την καταγραφή του αιτήματος ασύλου της και κατόπιν έγκρισης από τις εισαγγελικές αρχές, η αστυνομία οργάνωσε την μεταφορά και φυλάκιση της Μαριάμ στις Φυλακές Γυναικών Ελεώνα, ερμηνεύοντας το αίτημα διεθνούς προστασίας της ως ανάκληση της δήλωσης εθελούσιας αναχώρησης της από τη χώρα, και επομένως ως παραβίαση του όρου που είχε οδηγήσει στην αναστολή της ποινής της.
Έτσι, η Μαριάμ έγινε η πρώτη γυναίκα που φυλακίστηκε στην Ελλάδα αποκλειστικά και μόνο επειδή υπέβαλε αίτημα για διεθνή προστασία!
Η Equal Rights ανέλαβε την εκπροσώπηση της Μαριάμ στην υπόθεση ασύλου της ενάντια στην αρχική παράλειψη του ΥΜΑ, της αστυνομίας και των εισαγγελικών και δικαστικών αρχών να αναγνωρίσουν την ευαλωτότητά της — και παρά το γεγονός ότι, σύμφωνα με το ελληνικό κράτος (και πλέον και την Ευρωπαϊκή Ένωση), η ίδια κατάγεται από χώρα που θεωρείται ασφαλής. Μετά από μήνες στη φυλακή, τελικά η Μαριάμ αναγνωρίστηκε πρόσφατα ως πρόσφυγας από την Αρχή Προσφυγών.
Στη συνέχεια, η Equal Rights υπέβαλε με επιτυχία αίτηση αναστολής της ποινής της έως την εκδίκαση της έφεσής της ενώπιον του Ποινικού Δικαστηρίου. Από την Παρασκευή, η Μαριάμ είναι επιτέλους ελεύθερη να απολαύσει την προστασία που της παρέχεται ως πρόσφυγας και γυναίκα με ειδικές ανάγκες υποδοχής και ψυχοκοινωνικής προστασίας.
Σύμφωνα με την Χριστίνα Μπάλτα, τη δικηγόρο που την εκπροσώπησε ενώπιον του Ποινικού Δικαστηρίου, «η άσκηση του θεμελιώδους δικαιώματος στο άσυλο δεν μπορεί, υπό καμία περίπτωση, να θεωρείται παραβίαση των όρων αναστολής ποινής. Η χρήση ποινικών διατάξεων για την εξυπηρέτηση μιας διοικητικής ατζέντας επιστροφών αντιβαίνει στο κράτος δικαίου και ποινικοποιεί τους ανθρώπους σε μετακίνηση. Άλλωστε, όταν η μόνη εναλλακτική λύση είναι η φυλάκιση, οι πρόσφυγες αναγκάζονται να δηλώσουν ότι θα εγκαταλείψουν τη χώρα οικειοθελώς — κάτι που συνιστά κατάφωρη παραβίαση της αρχής της μη επαναπροώθησης».
Η Μαριάμ αναμένει πλέον την τελική δικαίωση στο Εφετείο στις 3 Ιουνίου. Η Equal Rights θα βρίσκεται στο πλευρό της.
*Το όνομα της Μαριάμ έχει αλλαχθεί για λόγους ασφάλειας και προστασίας της ιδιωτικότητας.
***
Στοιχεία επικοινωνίας: press@equal-rights.org